Prawo Miŕdzynarodowe

WYK┼üAD 20 (28-03-2006) M├│wi─ůc o wykonywaniu kompetencji / jurysdykcji przywo┼éali┼Ťmy porz─ůdkuj─ůce rozdzia┼é kompetencji zasady. Zasady podstawowe: zasad─Ö terytorialna i subsydiarn─ů wobec niej zasad─Ö personaln─ů(czynn─ů i biern─ů). A tak┼╝e zasady ÔÇ×drugiego planuÔÇŁ ÔÇô wywo┼éuj─ůc─ů spory zasad─Ö skutku i ustabilizowan─ů zasad─Ö ochronn─ů. Omawianie ich koncentrowa┼éo uwag─Ö na procesach konfigurowania kompetencji/ jurysdykcji pa┼ästwa, g┼é├│wnie z perspektywy pa┼ästwowej(interesu pa┼ästwa), w relacji pa┼ästwa wobec os├│b trzecich, rzeczy i zdarze┼ä zachodz─ůcych w obr─Öbie jego terytorium lub poza jego terytorium. Pa┼ästwa mog─ů jednak - co wskazali┼Ťmy ÔÇô realizowa─ç kompetencje skonfigurowane: W bezpo┼Ťrednim interesie spo┼éeczno┼Ťci mi─Ödzynarodowej: - poza swoim terytorium ÔÇô przypadek kompetencji mandatariusza/ pa┼ästwa powierniczego - jak i w obr─Öbie swojego terytorium ÔÇô m.in. rzeki mi─Ödzynarodowe, cie┼Ťniny terytorialne i kana┼éy morskie; Rodzajem kompetencji / jurysdykcji ÔÇô w pe┼éni ÔÇśbezinteresownieÔÇÖ wykonywanej w interesie spo┼éeczno┼Ťci mi─Ödzynarodowej jest (?) aktywno┼Ť─ç opisywana terminem ÔÇ×jurysdykcji uniwersalnejÔÇŁ , ÔÇ×jurysdykcji powszechnejÔÇŁ. Jurysdykcja powszechna polega na przyj─Öciu i aplikowaniu ustaw przewiduj─ůcych karanie pewnych kategorii czyn├│w uznanych w obr─Öbie spo┼éeczno┼Ťci mi─Ödzynarodowej za czyny, w kt├│rych ┼Ťciganiu ma interes ca┼éa spo┼éeczno┼Ť─ç mi─Ödzynarodowa. Ich ┼Ťciganie jest czynione wobec ka┼╝dej osoby, niezale┼╝nie od miejsca pope┼énienia czynu, pod warunkiem obecno┼Ťci sprawcy na terytorium pa┼ästwa. Jurysdykcje powszechn─ů ┼é─ůczy si─Ö wsp├│┼écze┼Ťnie z obowi─ůzkiem karania sprawc├│w do┼Ť─ç zr├│┼╝nicowanej kategorii czyn├│w. Wg Restatement np., s─ů to akty piractwa, handel niewolnikami, ataki na statki powietrzne i akty ich uprowadzania, akty ludob├│jstwa i zbrodni wojennych, akty terrorystyczne. Termin ÔÇ×jurysdykcji powszechnejÔÇŁ, ÔÇ×jurysdykcji uniwersalnejÔÇŁ pojawia si─Ö po 1945 roku(Willard Cowles) w kontek┼Ťcie refleksji nad karaniem sprawc├│w bardzo okre┼Ťlonej kategorii czyn├│w ÔÇô zbrodni wojennych. Jurysdykcja powszechna zatem u ┼║r├│de┼é swoich postrzegana by┼éa jako kompetencja karania przez s─ůdy krajowe ka┼╝dej osoby fizycznej za czyny, kt├│rych okrucie┼ästwo pora┼╝a poczucie sprawiedliwo┼Ťci i wymaga powszechnego przeciwdzia┼éania. Jej wykonywanie zatem nie mia┼éo na celu karania sprawc├│w ÔÇô znanych w tamtej dobie ÔÇô przest─Öpstw prawa narod├│w (delicta iuris gentium), lecz sprawc├│w innych rodzajowo czyn├│w ÔÇô zbrodni Delicta iuris gentium: ÔÇó Akty handlu niewolnikami ÔÇô 1815/ 7.09.1956; ÔÇó Akty piractwa(na morzu pe┼énym) ÔÇô 1856/ 1982; ÔÇó Akty handlu kobietami i dzie─çmi ÔÇô 1904; ÔÇó Akty handlu narkotykami ÔÇô 1912/ 1988; ÔÇó Akty bezprawnej ingerencji w mi─Ödzynarodowe lotnictwo cywilne: Akty piractwa powietrznego czyli: o Akty uprowadzania samolotu ÔÇô 1970; o Akty skierowane przeciwko bezpiecze┼ästwo mi─Ödzynarodowego lotnictwa cywilnego ÔÇô 1971;