Prawo Międzynarodowe

Pochodna analizy kręgu państw związanych traktatem wielostronnym – ocena ilości i jakości jego stron.


6. Rola prawa zwyczajowego

Piękna, ale przeszła.
Piękna i aktualna.

Piękna, ale przeszła (tezy).

- bezsprzecznie (źródłem) początkiem prawa międzynarodowego jest zwyczaj;

- intensywność i pilność normowania relacji współcześnie wymaga jasnych, klarownych, pisanych reguł;

 - normy zwyczajowe – żmudna rekonstrukcja zwyczajowego standardu;

- intensywność procesów kodyfikacyjnych oczywistym tryumfem prawa pisanego;


Piękna i aktualna.

- prawo zwyczajowe będąc źródłem międzynarodowego porządku, ma wymiar „konstytucyjny”;

- traktaty bezsprzecznie pożądane, ale jak „trwoga” to do…zwyczaju – świadectwem niewiążące uchwały GO’s (opinio iuris)

- odchodzi w przeszłość spontaniczne kształtowanie się zwyczajowych reżimów – procesy tworzenia prawa zwyczajowego są współcześnie animowane, sterowane (m.in. poprzez ‘soft law’);

- intensywność procesów kodyfikacyjnych – zbiór ‘kodeksów’ to świadectwo potęgi prawa zwyczajowego;

„Zwyczaj jednocześnie pełni z jednej strony role ukrytego tła wszelkich innych źródeł prawa międzynarodowego, z drugiej zaś, paradoksalnie, spowalnia procesy wypracowania prawa umownego. Ta ostatnia funkcja jest widoczna w odniesieniu do szczególnie wrażliwych dziedzin prawa międzynarodowego, gdzie kompromis osiągnięty być może jedynie w następstwie cierpliwie uprawianej praktyki, a nie może być osiągnięty w drodze zdecydowanie bardziej brutalnej procedury dyplomatycznego uzgadniania traktatowego tekstu.”


Ogólne zasady prawa przyjęte przez narody cywilizowane.

Co to jest „zbiór” norm?
Jaka jest geneza (przyczyna) wyodrębnienia tego autonomicznego zbioru norm przez państwa?
W przeszłości (XVIII/XIX…) odwoływanie się do ogólnych zasad prawa ‘ozp’ jako norm współtworzących prawo orzekania przez sądy międzynarodowe (sądy arbitrażowe) było czymś koniecznym i naturalnym, zaś strony sporów rozstrzyganych na ich podstawie ni kwestionowały rozstrzygnięć.

Ta praktyka była pochodna dwóch przyczyn:

- więcej niż skromnego zbioru norm pisanych i zwyczajowych przełomu wieków XVIII/XIX , którego ograniczoność spowodowała, ze potrzeba rozstrzygnięcia sporu wymuszała poszukiwanie , innych jeszcze reguł pozwalających spór rozstrzygnąć i uniknąć przypadku non liquet – np. traktat pokojowy – US-UK 1793 (Paryż).

- z drugiej strony stabilizowanie się porządku międzynarodowego, kształtowanie się autonomicznego systemu prawa powodowało oczywiste przydawanie prawu międzynarodowemu właściwości, cech ,które posiadało prawo krajowe.

Gdy tworzono Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej (1920) – w jego statucie zapisano , iż Trybunał ten rozstrzygać będzie spory także na podstawie ‘ogólnych zasad prawa’…

Jaki zatem zbiór norm obejmuje termin – „ogólne zasady prawa przyjęte przez narody cywilizowane”?

Artykuł 38 (c) statutu STMS (1920) – w intencji twórców termin ten obejmował obowiązujące zasady ogólne prawa wewnętrznego, które wykształciły się w każdym niemal krajowym systemie prawnym w przeszłości, a które w kontekście ‘zasobów’ istniejącego także w tamtym czasie (1920) zbioru norm prawa międzynarodowego w sposób naturalny pomagały spór międzynarodowy rozstrzygnąć.