Prawo Międzynarodowe

Źródło reguł? Wielkość zbioru?

1. Źródło reguł?

Naturalne porządek rzeczy;
Wola Państw;

Wprowadzone w obręb prawa pozytywnego pełnią rolę miernika oceny zgodności prawa pozytywnego z poczuciem sprawiedliwości.


„Trudno jest wyobrazić sobie jakąkolwiek społeczność, czy to złożoną z jednostek, czy też państw, której prawo zupełnie by nie ograniczało swobody kontraktu. W każdej cywilizowanej zbiorowości istnieją jakieś normy prawne i jakieś zasady moralne, których prawo zabrania jednostkom ignorować lub też zmieniać swoimi umowami”. (McNair)


2. Praktyka?

„Nie mamy żadnych wahań aby dojść do następującego wniosku, jeśli Laval lub ambasador rządu Vichy w Berlinie zawarł jakiekolwiek porozumienie dotyczące wykorzystanie francuskich jeńców wojennych w przemyśle niemieckim, porozumienie tego rodzaju byłoby w sposób oczywisty sprzeczne z dobrymi obyczajami (contraire aux bonnes moeurs) i, oprócz tego, nieważne”. ( United States v. Krupp and others, 1948);

Konstrukcja norm ius cogens – przyjęta w konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów w 1969 roku.

art. 53 Traktaty sprzeczne z imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego (ius cogens)

„Traktat jest nieważny (ex tunc), jeżeli w chwili jego zawarcia jest sprzeczny z imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego. W rozumieniu niniejszej konwencji imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego jest norma przyjęta i uznana przez międzynarodową społeczność państw jako całość za normę, od której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i która może być zmieniona jedynie przez późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze”.

(87/8/12)

Art. 64 Powstanie nowej imperatywnej normy powszechnego prawa międzynarodowego (ius cogens)

„Jeżeli powstanie nowa imperatywna norma powszechnego prawa międzynarodowego, jakikolwiek istniejący traktat sprzeczny z tą normą staje się bezskuteczny (ex nunc) i wygasa”.

(84/8/16)

Przykłady norm ius cogens – prace nad KW (1969):

Karta NZ (7);
Art. 1 (6);
Art. 2 (10);
Zakaz użycia siły (9);
Poszanowanie suwerennej równości państw (7);

Zakaz niewolnictwa (9);
Zakaz ludobójstwa (7);
Zakaz dyskryminacji rasowej (2);
Zasady traktowania ofiar wojny (3);

zakaz piractwa (4);
zasada wolności mórz (1)
główne zasady prawa dyplomatycznego i konsularnego (1)

Orzecznictwo

Wyrok MTS w sprawie Barcelona Traction Light & Power Company (1970);

„Rozróżnienie zasadniczej natury (...) musi być uczynione między zobowiązaniami państw wobec całej społeczności międzynarodowej i tymi, które powstają w relacji wobec innego państwa (...) Z natury swojej te pierwsze dotyczą wszystkich państw. Mając na uwadze ich znaczenie, wszystkie państwa mogą być uważane za posiadające interes prawny w tym, aby były one postrzegane; zobowiązania o które chodzi to zobowiązania erga omnes (...) we współczesnym prawie międzynarodowym zobowiązania te wynikają na przykład z postawienia poza prawem aktów agresji i ludobójstwa, a także zasad i norm dotyczących praw fundamentalnych jednostki ludzkiej, włączając w to ochronę przed niewolnictwem i dyskryminacją rasową”

Opinia doradcza MTS w sprawie legalności użycia lub groźby użycia broni nuklearnej (1996).