Prawo Międzynarodowe

Okoliczności pozwalające na gruncie umowy domniemywać skutku wygaśnięcia.

1.Wykonanie umowy; mimo braku wzmianki o warunkach wygaśnięcia umowy, można wygaśnięcie domniemywać, jeśli umowa zostaje wykonana.

Umowa: cesji terytorium, wydania rzeczy, spełnienia finansowego zobowiązania;


2. Chodzi o przypadek możliwości jednostronnego wypowiedzenia się (wycofania się z) umowy, gdy nie zawiera ona klauzuli wypowiedzenia się (wycofania się);

Deklaracja w sprawie świętości umów – Londyn (17.01.1871);

„pełnomocnicy Niemiec Północnych, Austro – Węgier, Wielkiej Brytanii, Włoch, Turcji i Rosji … uznają za istotną zsadzę prawa  narodów, iż żadne Mocarstwo nie  może zwolnić się z zobowiązań traktatu ani mienić jego postanowień inaczej, jak tylko za zgodą umawiających się stron osiągnięta przez przyjazne porozumienie.



Tę zasadę powtórzyła KW, przyjmując jednak istnienie od niej dwóch wyjątków.

Istnienie zamiaru stron umowy dopuszczenia możliwości wypowiedzenia lub wycofania się z umowy;

Lub gdy możliwość wypowiedzenia lub wycofania się z umowy wynika z jej natury (z natury umowy);

Zamiar stron mogą sygnalizować prace przygotowawcze nad traktatem wskazujące na zamiar dopuszczenia możliwości wypowiedzenia lub wycofania się z traktatu.

Natura traktatu – sprawa bardziej skomplikowana, bo ocenna.


”Na pewno” nie można wypowiedzieć, ani też wycofać się z:

traktatów pokoju, jak i umów granicznych;

traktatów sojuszniczych;

Zdaniem wielu, nie można wypowiedzieć, ani wycofać się z:

Umów ustanawiających OM – chyba, że … w pracach przygotowawczych znajdziemy sygnał zamiaru stron dopuszczenia możliwości wycofania się ;

Traktatów kodyfikujących;


II. Okoliczności wskazane w „każdym czasie” przez strony umowy.

(1.)    W sposób wyraźny.

(2.)    W sposób pozwalający domniemywać takiej woli stron;


(1.) W sposób wyraźny.

Porozumienie panamsko – amerykańskie z 7 września 1977 roku w sprawie kanału Panamskiego wyraźnie uchylające skuteczność poprzednich umów panamsko – amerykańskich dotyczących Kanału.

m.in. Traktatu między Stanami Zjednoczonymi, a Panamą w sprawie Kanału Panamskiego z 18.11.1903 roku.


(2.) Pozwala domniemywać takiej woli stron kolejna (stron) umowa dotycząca tego samego przedmiotu;

W szczególnie spektakularny sposób sygnalizuje to domniemanie przypadek, w którym regulacja nowa nie jest do pogodzenia z wcześniejszą regulacją – w przypadku takim domniemywać należy, że umowa wcześniejsza w odniesieniu do stron aplikujących nowy traktat wygasa;


III. Okoliczności wygaśnięcia – nie przewidywane przez strony, nie przewidywane przez umowę – a wynikające z postępowania państw stron umowy:

(1.)  Przypadek niewykonywania przez jedną lub więcej umawiających się stron umowy;

(2.)  Przypadek konfliktu zbrojnego.


(1.) Niewykonywanie przez jedną, lub przez więcej umawiających się stron umowy pociąga za sobą zwolnienie z obowiązku jej wykonania stronę lub pozostałe strony dotknięte naruszeniem.

Reguła – inadimpleniti non est adimplendum – ogólna zasada prawa przyjęta przez międzynarodowy porządek prawny.

Potwierdza to opinia doradcza MTS z 21.06.1971 roku w sprawie Namibii – „… zasada generalna prawa – inadimpleniti non est adimplendum – według której prawoi zakończenia wykonywania traktatu jest następstwem naruszenia tegoż przez stronę, strony, musi być odnoszona do wszystkich traktatów (…)”


KW ogranicza jednak zakres stosowania zasady do przypadku kwalifikowanego jako poważne naruszenie umowy.

Na czym według KW polega jej „poważne naruszenie”?

- na odrzuceniu (przestaniu wykonywania) umowy;

- na pogwałceniu postanowienia umowy istotnego dla osiągnięcia jej przedmiotu i celu;


Przykład powoływania przypadku „pogwałcenia istotnego postanowienia umowy”.

Opinia doradcza MTS z 21.06.1971 roku w sprawie Namibii.

ONZ sukcesor LN wypowiada mandat RPA nad Namibią.

Powód – anektowanie przez RPA Namibii. Aneksja jest kwalifikowana w uchwale Zgromadzenia Ogólnego jako „poważne naruszenie” umowy mandatowej.

ONZ (Zgromadzenie Ogólne)z tej przyczyny wypowiedziało RPA umowę, traktując ją od tej chwili za wygasłą.


KW formułuje istotny wyjątek od zasady inadimpleniti non est adimplendu.

Nie obejmuje ona „(…) postanowień dotyczących ochrony osoby ludzkiej, zawartych w traktatach o charakterze humanitarnym (…)”.



WYKŁAD 11 (20-12-2005)