Prawo Międzynarodowe

Przykłady wypowiedzi MTS nt. pewnych norm, którym Trybunał przypisuje znamię imperatywnych


?    Sprawa Barcelona Traction Light & Power Company (1970r.) MTS wypowiedział się w sposób, który jasno wskazuje, że w sposobie postrzegania porządku międzynarodowego MTS wyróżnił pewien zbiór norm, które są zobowiązaniami erga omnes. Dla potrzeb tej sprawy wypowiedział się w ten sposób, iż gdy przygląda się zobowiązaniom, które porządkują zachowania społeczności międzynarodowej łatwo jest dostrzec pewną kategorię zobowiązań, które obowiązują wszystkie 192 państwa (dotyczą wszystkich państw i wszystkie państwa mają interes prawny w ich ochronie – zobowiązania erga omnes). Trybunał w wyroku stwierdza: „we współczesnym PM zobowiązania te (erga omnes) wynikają np. z postawienia poza prawem aktów agresji i ludobójstwa, a także zasad i norm dotyczących praw fundamentalnych jednostki ludzkiej włączając w to ochronę przed niewolnictwem i dyskryminacją rasową.


?    Sprawa amerykańskiego personelu dyplomatycznego i konsularnego w Teheranie (1979r.). Wyrok w tej sprawie był następstwem pewnych wydarzeń – zmiana ustroju politycznego w Iranie (na ten który mamy obecnie) i w trakcie przejmowania władzy doszło do przypadków wkroczenia wojska do placówek dyplomatycznych US, którzy przez ponad rok przetrzymywali członków korpusu dyplomatycznego i konsularnego. To było podstawą do wniesienia skargi do MTS. W trakcie orzeczenia Trybunał wskazał na normy prawa dyplomatycznego, które zakazują naruszać placówek dyplomatycznych. Trybunał w wyroku stwierdził, „(…) że żadne państwo nie ma obowiązku wchodzić w relacje dyplomatyczne z innym państwem, gdy jednak to uczyni nie może nie uznać imperatywnych zobowiązań nakazujących zachowania, które skodyfikowane zostały w konwencjach wiedeńskich z 1961 o stosunkach dyplomatycznych i z 1963r. o stosunkach konsularnych.

W 1996r. MTS wydawał opinię nt. legalności użycia broni nuklearnej (używanie takiej broni nie może naruszać pewnych zasad postępowania). Trybunał wskazał, że: zasada, iż nie ma nieograniczonego wyboru środków szkodzenia nieprzyjacielowi i specyfikująca tą zasadę inna zasada zakazująca używania broni powodującej nadmierne cierpienia oraz należy chronić ludność cywilną i obiekty cywilne. Zasady te są nieprzekraczalnymi zasadami prawa zwyczajowego i znajdujemy je w 4. Konwencji haskiej z 1947r. o prawach i zwyczajach prowadzania wojny lądowej.

Dlaczego w PM i orzekaniu przez MTS istnieje pewien trud w budowaniu norm imperatywnych?
Ta powściągliwość odwoływania się przez MTS do norm ius cogens powodowana jest:
a)    Brakiem katalogu norm ius cogens
b)    Potrzebą wykazania, iż norma ius cogens została wypracowana, przyjęta i uznana za taką właśnie (ius cogens) przez „społeczność państw jako całość”