Prawo Międzynarodowe

Sygnalizowane art. 1 Karty NZ „zbiorowe środki dla zapobiegania i usuwania gróźb przeciwko pokojowi i dla uchylania aktów agresji lub innych zamachów przeciwko pokojowi (…)” precyzuje rozdział VII Karty NZ zatytułowany

„Akcja w razie zagrożenia pokoju, naruszenia pokoju i aktów agresji” (art. 39-51)

Art. 39 „RB stwierdza istnienie zagrożenia lub naruszenia pokoju bądź aktu agresji oraz udziela zleceń lub decyduje, jakie środki należy zastosować w myśl  artykułów  41 i 42 w celu utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”.


Sankcje niewojskowe

Art. 41 Karty NZ

„RB może zdecydować, jakie środki nie wymagające użycia siły zbrojnej należy zastosować dla skutecznego przeprowadzenia jej decyzji (…) Środki te mogą obejmować zupełne lub częściowe przerwanie stosunków gospodarczych oraz komunikacji: kolejowej, morskiej, lotniczej, pocztowej, telegraficznej, radiowej i innej, jak również zerwanie stosunków dyplomatycznych”.

Sankcje wojskowe

Art. 42 Karty NZ

„Jeśli RB uzna, że środki przewidziane w art. 41 mogłyby być niedostateczne lub się takimi okazały, może ona przeprowadzić akcję wojskową- siłami powietrznymi, morskimi i lądowymi- jaką uzna za konieczną do utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Akcja ta może obejmować demonstrację, blokadę i inne operacje sił zbrojnych, powietrznych, morskich lub lądowych członków organizacji Narodów Zjednoczonych”.

Mechanizm sankcji nie-wojskowych:

•    Przez pierwszych 20 lat w ogóle nie funkcjonował (1945-1965);
•    Następnie do roku 1990 aplikowany był dwa razy- w 1965 roku embargo ekonomiczne wymuszające ustąpienie rządów Iana Smith’a w Rodezji PD., (do 1980) i w 1974 roku- embargo handlowe na RPA, obejmujące handel bronią- (do 1994);
•    Po 1989 roku-między rokiem 1990 a rokiem 2002, sankcje ekonomiczne nakładano 14 razy;

Sankcje ekonomiczne… polityczne…komunikacyjne…

Sankcje niewojskowe inne, niż wymienione w art. 41 Karty NZ:

„Dodatkowe” zobowiązania (ciężary) np.:

•    Zobowiązanie Iraku do zniszczenia pewnych rodzajów uzbrojenia;
•    Zobowiązanie serbskich Bośniaków do przyjęcia terytorialnych rozwiązań, które sankcjonował układ w Dayton (1995);
•    Wydanie osób, funkcjonariuszy podejrzanych o prowadzenie działalności terrorystycznej;

•    Ustanowienie międzynarodowych trybunałów karnych dla byłej Jugosławii (25.05.1993) i Rwandy (8.11.1994);

•    Ustanowienie w Kosowie tymczasowej administracji NZ (rezolucja nr 1244 z 9.06. 1999).

Kosowo-prowincja 10 887 km2; w 1991 roku- około 2 mln mieszkańców (90% Kosowarzy). Prowincja autonomiczna SFRJ- 1974. zniesienie autonomii Kosowa (1990), rządy wykluczające autonomię doprowadzają do otwartego konfliktu serbsko-kosowskiego (lata 87…).

Traktat- przedłożony do podpisu w Ramboullet 23.02.1999 roku. „Interim agreement for peace and self-government In Kosovo”. Warunki pokoju…

Strony traktatu: SFRJ, Republiki Serbii I reprezentanci Kosowarów, i… UE, Federacja Rosyjska I US.

Porozumienie odrzucone przez Serbów. Podjęcie akcji wojskowej przez siły NATO. Naloty trwały od 23.03.1999 roku do 10.06.1999 roku.

Pod koniec maja 1999 roku zawarte zostało porozumienie pokojowe pomiędzy SFRJ a NATO i Federacją Rosyjską.

Przyjęcie 10.06.1999 roku przez RB rezolucji nr 1244 (1999).

Na podstawie rezolucji RB zdecydowano, w celu przywrócenia stanu pokoju w Kosowie m.in. o,
„(…) ustanowieniu w Kosowie efektywnej międzynarodowej cywilnej i wojskowej (security) obecności, aprobowanej przez NZ, zdolnej do zagwarantowania osiągnięcia założonych celów”.

W szczegółach zaś przewidywano, że:

„The international security presence with substantial North Atlantic Treaty Organization participation must be deployed under unified command and control and authorized to establish a safe environment for all people in Kosovo (…)”

“Establishment of an interim administration for Kosovo as a part of the international civil presence under which the people of Kosovo can enjoy substantial autonomy within the Federal Republic of Yugoslavia, to be decided by the Security Council of the United Nations. The interim administration to provide transitional administration while establishing and overseeing  the development of provisional democratic self-governing institutions to ensure conditions for a peaceful and normal life for all inhabitants in Kosovo”.

Zadania postawione przez UN Interim Administrative Mission in Kosovo (UNMIK) były (I są) następujące:

•    Promować powstanie struktur samorządowych (provisional institutions of self-government PISG);
•    Wykonywać podstawowe zadania administracyjne;
•    Wspierać odbudowę infrastruktury prowincji, jak i nieść i organizować pomoc humanitarną;
•    Utrzymywać ład i porządek;
•    Zabezpieczać powrót uchodźców i IDP’s;
•    Przenosić na PISG kompetencje UNMIK;
•    Działać na rzecz określenia przyszłego statusu Kosowa;
•    Czuwać nad przeniesieniem uprawnień PISG na instytucje powstałe w wyniku ostatecznych politycznych ustaleń przyszłego statusu Kosowa.

Koszty misji-UN-2000= 380 mln USD; 2003= 273 mln USD

W pierwszej połowie lat 90 sankcjom ekonomicznym towarzyszyło podejmowanie operacji wojskowych (Irak w 1991 roku, Haiti w 1994 roku); potem- za sprawą porażki akcji w Somalii (1993-95)- nastąpiło ich ograniczenie;